LEES OOK

zondag 4 december 2016

MINIATUURBEELD. De wereld op een afgevallen blad

Winterochtend. 
Op een berijmd gevallen blad lees ik een landschap
zoals ik het zag tijdens een verzonnen vlucht op peilloze hoogte...

MINIATUURBEELD. Avond in Oost-Indische inkt

Hij: De avond pentekent met Oost-Indische inkt.
Zij: En straks, over een half uur, giet hij zijn inktpot leeg.
...
Avonden zijn altijd al morsiger

AFSCHEID. Paul de Wispelaere (1928-2016) "De toekomst is een verhaal zonder slot.. dat voorlopig eindigt midden in een zin"

Boeken hebben iets van mensen, merk ik, als ik vanochtend de werken van Paul de Wispelaere uit het rek neem, toen ik het nieuws over zijn overlijden vernam. Het is een hele tijd geleden dat ik erin las. Het Verkoolde Alfabet, De Broer van Sartre, Mijn Huis is Nergens Meer, Bar en Bizar, Een Dag op het Land, En de Liefste Dingen nog verder, Tussen Tuin en Wereld, staan er al lang bewegingloos, in de buurt van Marc Didden en Leon de Winter. In de bib staan zijn boeken allicht dichterbij Tommy Wieringa. De boeken kraken als ik ze opensla, de ruggen komen los van de te goedkope lijm die uitgeverijen indertijd gebruikten. Behalve de rug van Het Verkoolde Alfabet, een lijmloos boek in de onvolprezen Privé Domein-reeks
Vermoedelijk ontdekte ik Paul de Wispelaere zijn boeken in 1992, toen Het Verkoolde Alfabet verscheen. De overige uitgaven, waarvan sommige van voor 1992 dateren, zijn hier pas later gearriveerd, zie ik op de aantekeningen.
De boeken dragen sporen van intense lectuur: onderstrepingen, aanmerkingen en getormendeerde ruggen. Ik hield van zijn werk en ik vermoed dat we in de knipselbakken talloze interviews hebben verzameld uit die jaren negentig.

Ik herinner mij foto's van Paul de Wispelaere op een zolderkamer van een boerderijhuis, aan een schrijftafel voor een dakvenster, omgeven door boeken. Ik was - en ben - helemaal weg van zijn observaties. Niet alleen van de natuur in zijn omgeving, maar ook van zichzelf - soms ongenadig, soms barmhartig,  van zijn liefde voor zijn Ilse, van mensen uit zijn buurt en uit de literaire wereld van toen, zijn confidenties over de boeken die hij las, over hoe geringschattend de wereld met kunstenaars toendertijd omsprong, over de macht van geld en bezit...

Ik grasduin vanmorgen in zijn werken, de boeken, waarin hier en daar nog een knipsel, een restaurantbonnetje, een kattebelletje steken, halen herinneringen naar boven uit mijn jaren negentig.
"Ik zeg haar dat een mens zonder herinnering een vat zonder bodem is. Dat we niet terug kunnen, maar dat iedere stap voorwaarts ook verlies betekent, dat de hele wereld dagelijks verlies lijdt, en dat het een zware zonde is dat te vergeten..." 
schrijft hij in Het Verkoolde Alfabet uit 1992.

Ik blader verder, keer terug en vindt het zonde dat de boeken zo lang zijn dichtgebleven. Alleen, de tijd: krijgen we nog de tijd om alles wat we wilden bijhouden, nog eens te proeven?

"Het gevoel van gemis en onmogelijkheid houdt de boog van het innerlijke leven gespannen. Neem de duizenden boeken waarmee ik me heb omringd en die ik nog vrijwel dagelijks aanvul, zonder ze ooit geheel of gedeeltelijk te kunnen lezen. Ze zijn niet nutteloos, integendeel. Het toenemende besef van wat ongelezen is en zal ongelezen zal blijven, de onstuitbare inkrimping van de tijd, verv De fascinatie van het onbereikbare binnen handbereik..." (Het Verkoolde Alfabet, 1992).
ult mij met tegenstrijdige gevoelens.
We missen een stem zoals die van Paul de Wispelaere, realiseer ik mij bij het terug bladeren. Hoe dacht hij over onze Facebookmanie, over het alomtegenwoordige slogandenken, over het verzengende hype-isme van deze tijd?  Ik vrees dat de auteur vertrokken is uit een wereld die de zijne niet meer was en dat zegt meer over die wereld dan over de auteur.

maandag 28 november 2016

GENOTEN. Wintervuur


In de winter schuilt het hart van de dag
in de gloed van de avond, in
het fluisteren van het vuur, in
de tijd die vertraagt, 
in haar blik die spreekt met
de stem van een stilte

zondag 27 november 2016

GEZIEN. De kleine tuintiran heeft bloed aan zijn lijf...

Roodborst



Hij draagt het parmantig,
als was het bloed op zijn borst
en verstomt elk ander met zijn klatergezang,
hij jaagt en heerst, de kleine tuintiran,
terwijl hij, vervolgens, zonder blikken en blozen,
gulzig, vanop de voederplank,
als een platte populist,
onze meewarige harten steelt.

dinsdag 22 november 2016

GEZIEN. Eik na herfststorm



Rank en hoog ving hij wind,
verloor het bladgoud,
dat hij los liet,
hield hij stand
en stond uit
eindelijk
in zijn takken,
de donkere nerven van
een uitgerafeld blad

donderdag 17 november 2016

VASTGESTELD. Hoe het kleine bedriegen soms in een Ikea-kopje schuilt...

Toegegeven, het was puur uit gemakzucht dat we de aanschaf van 2 boekenkasten in de Ikea combineerden met het consumeren aldaar van een flauwe Zweeds-Vlaamse schotel. In ruil voor het bijhouden van onze Family-card trakteerde de meubelgigant ons op gratis koffie.
Die Family-Card is gegeerd onder de Ikeabezoekers, merkten we. En niet louter om de gratis koffie.

KOPJE FRISDRANK

Aan de frisdrankentafel zagen we een koppel dertigers hun suikervrij drankje tanken in een ... koffiekop.
"Kijk, gek. Wie drinkt nu frisdrank uit een kop?" wees ik De Vrouw aan.
"Niet zo gek," zei ze.
"Hoezo, niet zo gek?" vroeg ik.
"Heb je het dan niet door? Als ze glazen meenemen, moeten ze betalen voor frisdrank. Hun koffie  hebben ze gratis. Dus... nemen ze alleen kopjes mee om op die manier gratis frisdrank te tanken", zei De Vrouw nuchter. Ze mist soms naïviteit, maar gaandeweg leerde ik dat als een deugd in plaats van als een gemis te beschouwen.
"Denk je?" probeerde ik nog.
"Zeker weten", zei ze, terwijl ze haar glas vulde met water. Betaald.

KEURIGE DERTIGERS

Die keurige Vlaamse dertigers pleegden bedrog. Klein weliswaar - misschien voor 3 euro, ik weet het niet meer zo precies - maar niettemin bedrog.
"Waarom doen mensen zoiets? Toch niet om drie euro te winnen, terwijl ze hier straks misschien wel 250 euro door Ikea uit hun portemonnee laten halen.
"De illusie van slimmigheid. Zoiets, misschien," zei De Vrouw.
"Maar het is bedrog. Welk gevoel krijgen mensen daarvan?"



VERGELDING

Ik hoopte heimelijk dat ze met hun tot de rand gevulde bruiskopjes zouden struikelen over zo'n eetkarretje. Of dat ze zich straks dusdanig zouden verslikken dat de helft van hun onterecht gratis buitgemaakt drankje over hun maaltijd werd 'gespritzt'. Of dat een hik hen een maaltijd lang zou plagen.
Er gebeurde niets. De dertigers zaten onaangedaan, niet eens triomfantelijk over het welslagen van het kleine bedrog en de winst die hen dat onmiskenbaar had opgeleverd, in alle ernst te eten.
"Misschien doen ze het uit een soort van  David tegen Goliath-gevoel? Ikea bedot ons sowieso, dus geven we ze van hetzelfde laken een broek. Zoiets?" dacht ik er hardop over na.
"Tja, waarom zijn ze dan klant bij Ikea?" vroeg De Vrouw.

BETAALONTWIJKING

"Zouden ze nog meer van dat soort bedriegerijen plegen? Zwart rijden met tram en trein? Gratis plastic in de papiercontainer dumpen? Kranten lezen met andermans paswoord? Wanneer wordt een handigheidje - het ontwijken van betaling - diefstal?" probeerde ik nog.
"Je eten wordt koud", sloot De Vrouw het onderwerp af. Ik vreesde nog even dat ze wou vragen hoeveel Ikea-potloodjes ik intussen op zak had. Het waren er twee, merkte ik toen ik thuis mijn jas aan de haak hing. Het dubbele van wat ik eigenlijk van doen had gehad.